Kas iskelet ultrasonografisi, omuz, dirsek, el, kalça, diz ve ayak bölgesindeki yumuşak dokuların ses dalgaları yardımıyla incelenmesine dayanan bir görüntüleme yöntemidir. Ağrının kaynağını muayene bulgularıyla birlikte netleştirmek gerektiğinde sıkça gündeme gelir. Radyasyon içermemesi, aynı seansta iki tarafın karşılaştırılabilmesi ve hastanın eklemini hareket ettirirken görüntü alınabilmesi, yöntemi fizik tedavi ve rehabilitasyon pratiğinde değerli kılar.
Kas İskelet Ultrasonografisi Nedir?
Cilde temas eden bir prob, dokulara yüksek frekanslı ses dalgaları gönderir ve geri dönen yansımaları görüntüye dönüştürür. Tendonlar, kaslar, bağlar, sinirler, eklem kapsülü ve eklem içindeki sıvı bu yöntemle ayrıntılı biçimde izlenebilir. Manyetik rezonans görüntülemenin yerine geçen bir tetkik değildir, onu tamamlayan bir yaklaşımdır. En belirgin üstünlüğü dinamik olmasıdır, yani hasta kolunu kaldırırken bir tendonun sıkışıp sıkışmadığı ya da bir kasın kasılma sırasında nasıl davrandığı gerçek zamanlı olarak değerlendirilebilir. Muayene sırasında hekimin elinde bulunması nedeniyle bulgular hastanın şikayetinin olduğu noktaya odaklanarak yorumlanır.
Hangi Durumlarda Uygulanır?
Yumuşak doku kaynaklı olduğu düşünülen ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı tablolarında başvurulur. Sık karşılaşılan kullanım alanları şunlardır:
- Omuz ağrısı, rotator manşet tendon sorunları ve kireçlenmeye bağlı tendon değişiklikleri
- Tenisçi dirseği ve golfçü dirseği gibi tendon yapışma yeri sorunları
- El ve el bileği şikayetleri, tetik parmak, kist ve tendon kılıfı iltihapları
- Karpal tünel gibi sinir sıkışması düşünülen tablolarda sinirin kalınlık ve seyrinin incelenmesi
- Diz ve kalça çevresindeki bursa iltihapları, eklem içi sıvı artışı
- Aşil tendonu sorunları, topuk dikeni ve taban fasyası kalınlaşması
- Kas yırtıkları, spor yaralanmaları ve iyileşme sürecinin takibi
- Enjeksiyon yapılacak bölgenin işlem öncesi haritalanması
Nasıl Uygulanır?
İnceleme öncesinde hastanın şikayetleri dinlenir ve fizik muayene yapılır, çünkü ultrasonografinin hangi bölgeye odaklanacağı bu değerlendirmeyle belirlenir. Herhangi bir açlık, ilaç kesilmesi veya özel hazırlık gerekmez. İncelenecek bölgenin açıkta kalabileceği rahat bir kıyafet tercih edilmesi işlemi kolaylaştırır.
Uygulama sırasında cilde ısıtılmış jel uygulanır ve prob incelenen bölge üzerinde gezdirilir. Hekim gerektiğinde eklemi belirli yönlere hareket ettirmenizi ya da kasınızı hafifçe kasmanızı isteyebilir. İki taraf arasındaki farkı görmek için sağlıklı tarafın da incelenmesi sık başvurulan bir yöntemdir. İşlem ağrısızdır, yalnızca hassas bir bölgeye bası uygulandığında geçici rahatsızlık duyulabilir. İnceleme genellikle on ile yirmi dakika arasında sürer, birden fazla bölge değerlendirilecekse bu süre uzayabilir.
İşlem Sonrası Süreç
Ultrasonografi girişimsel olmayan bir incelemedir, bu nedenle sonrasında dinlenme ya da işten uzak kalma gerekmez. Jel silindikten hemen sonra günlük hayata dönülebilir, araç kullanılabilir ve aynı gün içinde çalışılabilir. Bulgular çoğunlukla inceleme sırasında hastayla paylaşılır ve muayene bulgularıyla birleştirilerek bir tedavi planına dönüştürülür. Takip amacıyla belirli aralıklarla tekrarlanması gerekebilir, çünkü tendon ve kas iyileşmesinin seyrini izlemek tedavinin yönünü değiştirebilir.
Kimlere Uygun Değildir?
Kas iskelet ultrasonografisinin bilinen bir zararı ya da radyasyon riski bulunmadığından, gebelerde ve çocuklarda dahil olmak üzere geniş bir hasta grubunda uygulanabilir. Bununla birlikte incelenecek bölgede açık yara, yaygın enfeksiyon, taze yanık ya da yeni dikiş hattı varsa prob teması geçici olarak uygun olmayabilir ve inceleme bölge iyileştikten sonraya bırakılır. Alçı, atel veya kalın sargı bulunan bölgeler görüntülenemez. Ses dalgaları kemik dokusunun içine geçmediği için kemik iliği, eklem kıkırdağının derin bölümleri ve omurga içi yapıların değerlendirilmesinde yöntem yetersiz kalır, bu durumlarda başka görüntüleme yöntemleri gerekir. Aşırı kilo, dokunun derinliğine bağlı olarak görüntü kalitesini olguların bir kısmında sınırlayabilir.
Sık Sorulan Sorular
Ultrasonografi manyetik rezonans görüntülemenin yerini tutar mı?
İkisi farklı soruların yanıtını verir. Yüzeyel tendon, bağ ve sinir sorunlarında ultrasonografi çoğu hastada yeterli bilgi sağlar. Derin yapılar, eklem içi kıkırdak ve kemik değişiklikleri söz konusu olduğunda manyetik rezonans görüntüleme gerekebilir.
İşlem sırasında ağrı duyar mıyım?
Genellikle hayır. Jel serin gelebilir ve hassas bölgeye bası uygulanırken hafif rahatsızlık olabilir, ancak iğne ya da kesi içermediği için ağrılı bir işlem değildir.
Sonuçları ne zaman öğrenirim?
Değerlendirme hekim tarafından o anda yapıldığı için bulgular çoğunlukla inceleme biterken anlatılır ve aynı görüşmede tedavi planı konuşulabilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, kişiye özel tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikayetleriniz için hekiminize başvurunuz.