Kitozan enjeksiyonu, eklem içine uygulanan ve eklem yüzeylerini mekanik olarak korumayı amaçlayan bir yöntemdir. Kitozan, kabuklu deniz canlılarının kabuk yapısından ya da mantar kaynaklarından elde edilen doğal bir polisakkarittir. Eklem kalkanı ifadesi, uygulamanın kıkırdak yüzeyinde koruyucu ve kayganlaştırıcı bir örtü oluşturma amacını anlatmak için kullanılır. Genellikle kireçlenmenin erken ve orta evrelerinde, egzersiz ve ilaç tedavisine yeterli yanıt alınamadığında gündeme gelir.
Kitozan Enjeksiyonu Nedir?
Kitozan, su tutma kapasitesi yüksek, jel benzeri bir yapı oluşturabilen bir moleküldür. Eklem içine verildiğinde eklem sıvısının viskozitesini destekleyerek hareket sırasında yüzeyler arasındaki sürtünmeyi azaltmayı hedefler. Bazı hazırlıklarda kitozan tek başına, bazılarında hyalüronik asit gibi diğer bileşenlerle birlikte bulunur. Kıkırdağı yeniden üretmek gibi bir iddia taşımaz, amaç eklemi zorlanmaya karşı daha korunaklı hale getirmek ve ağrı ile tutukluğu azaltmaya katkı sağlamaktır. Bu alandaki bilimsel kanıt düzeyi gelişme aşamasındadır. Yapılan çalışmalar bir kısım hastada ağrı ve işlev açısından olumlu sonuçlar bildirmekle birlikte, uzun dönem verileri hyalüronik asit gibi daha eski uygulamalara kıyasla henüz daha kısıtlıdır. Bu nedenle yöntem, hastanın evresi ve beklentileri konuşulduktan sonra bir seçenek olarak değerlendirilmelidir.
Hangi Durumlarda Uygulanır?
Eklem yüzeyinin korunmasının öne çıktığı durumlarda düşünülür:
- Diz kireçlenmesinin erken ve orta evreleri
- Kalça ve omuz ekleminde kıkırdak incelmesine bağlı ağrı
- Ağrı kesici kullanımının sınırlı olduğu, mide veya böbrek nedeniyle ilaç seçeneği daralmış hastalar
- Eklem hareketinde tutukluk ve merdiven inip çıkarken zorlanma
- Cerrahi düşünülmeyen ya da cerrahiyi henüz gündemine almak istemeyen hastalar
- Egzersiz programına ek destek gereken olgular
Nasıl Uygulanır?
Öncelikle ağrının gerçekten eklem içi kaynaklı olup olmadığı muayene, gerektiğinde röntgen ve ultrasonografi ile değerlendirilir. Eklemde belirgin sıvı birikimi varsa önce bu sıvının boşaltılması gerekebilir. Uygulama günü özel bir hazırlık gerekmez, hafif bir öğün yenmiş olması yeterlidir.
İşlem poliklinik koşullarında yapılır. Hasta uygun pozisyona alınır, cilt antiseptik ile temizlenir ve ürün steril koşullarda eklem boşluğuna verilir. Derin eklemlerde ve doğru boşluğa ulaşıldığından emin olunması gereken durumlarda uygulama ultrason eşliğinde gerçekleştirilir. İğnenin eklem içinde olduğu doğrulandıktan sonra ürün yavaşça enjekte edilir. Uygulamanın kendisi birkaç dakika sürer, hazırlık dahil toplam süre yaklaşık onbeş ile yirmi dakikadır. Uygulama sayısı ve aralıkları eklem, kullanılan ürünün özellikleri ve hastanın yanıtına göre hekim tarafından belirlenir.
İşlem Sonrası Süreç
Uygulama sonrası kısa bir gözlem sonrasında hasta evine dönebilir. İlk yirmi dört ile kırk sekiz saat içinde koşu, zıplama, ağır yük kaldırma ve uzun süreli çömelme gibi eklemi zorlayan aktivitelerden uzak durulması önerilir. Yürüme ve günlük hareketlere aynı gün devam edilebilir. Eklemde geçici dolgunluk, hafif ağrı artışı ya da ısı hissi görülebilir, bu bulgular genellikle birkaç gün içinde geriler ve soğuk uygulama ile rahatlar. Etkinin belirginleşmesi çoğu hastada birkaç hafta içinde olur ve yanıtın süresi kişiden kişiye değişir. Kalıcı fayda için uyluk kaslarını güçlendiren egzersizler, kilo yönetimi ve eklemi zorlayan alışkanlıkların düzenlenmesi tedavinin ayrılmaz parçasıdır.
Kimlere Uygun Değildir?
Uygulama bölgesinde ya da eklem içinde enfeksiyon şüphesi bulunanlarda, cilt bütünlüğü bozulmuş bölgelerde ve ürünün içeriğine karşı bilinen alerjisi olanlarda uygulanmaz. Deniz kabuklularından üretilen hazırlıklar söz konusu olduğunda kabuklu deniz ürünü alerjisi mutlaka sorgulanmalıdır. Kanama bozukluğu olanlarda ve kan sulandırıcı kullananlarda karar hekim tarafından ayrıca verilir. İleri evre kireçlenmede, eklem aralığı büyük ölçüde kapanmış hastalarda beklenen yararın sınırlı olabileceği baştan konuşulmalıdır. Gebelik ve emzirme döneminde yeterli veri bulunmadığı için uygulamadan kaçınılır. Aktif iltihaplı romatizmal hastalık döneminde öncelik hastalığın ilaç tedavisiyle kontrol altına alınmasıdır.
Sık Sorulan Sorular
Kitozan kıkırdağı yeniden oluşturur mu?
Böyle bir sonuç iddia edilmemektedir. Amaç eklem yüzeyini korumak, kayganlığı desteklemek ve ağrı ile tutukluğu azaltmaya katkı sağlamaktır.
Hyalüronik asitten farkı nedir?
İkisi de eklem içi destek amacı taşır ancak molekül yapıları farklıdır. Hyalüronik asitle ilgili klinik deneyim daha uzun yıllara dayanırken kitozan uygulamalarına ait kanıt birikimi hâlâ gelişmektedir.
Etkisi ne kadar sürer?
Süre kireçlenmenin evresine, kiloya, aktivite düzeyine ve kullanılan ürüne göre değişir. Bazı hastalarda aylar boyunca rahatlama görülürken, bir kısım hastada beklenen yanıt oluşmayabilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, kişiye özel tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikayetleriniz için hekiminize başvurunuz.