Kortikosteroid enjeksiyonu, iltihaba bağlı ağrı ve şişliğin belirgin olduğu durumlarda eklem içine, bursaya ya da tendon çevresine yapılan bir uygulamadır. Etkisinin hızlı başlaması nedeniyle şikayetlerin günlük hayatı belirgin biçimde kısıtladığı, uykuyu bozduğu ya da fizik tedavi programına başlanmasını engellediği tablolarda tercih edilir. Etkili bir yöntem olmakla birlikte tekrarlanan uygulamaların doku üzerinde olumsuz etkileri olabileceği için sıklığı bilinçli olarak sınırlandırılır.
Kortikosteroid Enjeksiyonu Nedir?
Kortikosteroidler, vücuttaki iltihap yanıtını baskılayan güçlü ilaçlardır. Ağızdan alındığında tüm vücudu etkilerken, doğrudan hedef bölgeye uygulandığında etkinin büyük bölümü o bölgede yoğunlaşır ve sistemik etki görece azalır. Uygulama sonrasında iltihap belirtileri gerileyerek ağrı azalır, hareket açıklığı artar ve egzersiz programına katılım kolaylaşır. Ancak bu bir onarım tedavisi değildir. İltihabı bastırır, altta yatan yapısal sorunu düzeltmez. Bu nedenle enjeksiyon çoğunlukla bir fırsat penceresi olarak görülür, ağrının azaldığı dönemde egzersiz ve yük yönetimiyle kalıcı iyileşmenin zemini hazırlanır.
Hangi Durumlarda Uygulanır?
İltihabın ön planda olduğu ve hızlı rahatlama gereken durumlarda düşünülür:
- Omuz sıkışma sendromu ve donuk omuzun ağrılı dönemi
- Bursa iltihapları, kalça ve dirsek çevresindeki ağrılı şişlikler
- Tetik parmak ve tendon kılıfı iltihapları
- Karpal tünel sendromunun hafif ve orta düzey olguları
- Kireçlenmenin iltihaplı alevlenme dönemleri
- İltihaplı romatizmal hastalıklarda tek bir eklemin dirençli şişliği
- Taban fasyası kaynaklı dirençli topuk ağrısı
Nasıl Uygulanır?
Öncelikle ağrının gerçekten iltihap kaynaklı olup olmadığı muayene ve gerektiğinde ultrasonografi ile değerlendirilir. Şeker hastalığı, tansiyon, enfeksiyon öyküsü, kullanılan ilaçlar ve kan sulandırıcı tedavi sorgulanır. Şeker hastalarında uygulamadan sonraki günlerde kan şekerinin yükselebileceği baştan anlatılır ve takip planlanır.
Uygulama steril koşullarda yapılır. Cilt antiseptik ile temizlenir, gerektiğinde yüzeyel uyuşturma uygulanır. İlaç genellikle lokal anestezik ile karıştırılarak verilir, böylece ilk saatlerde de rahatlama sağlanır. Hedef derin ya da riskli komşulukta ise iğne ultrason eşliğinde ilerletilir. Tendonun içine değil çevresine verilmesi önemlidir, çünkü tendon dokusu içine yapılan uygulamalar tendonu zayıflatabilir. İşlem birkaç dakika sürer, hazırlık dahil toplam süre onbeş ile yirmi dakikadır.
İşlem Sonrası Süreç
Kısa bir gözlemden sonra hasta evine dönebilir. İlk kırk sekiz saat uygulanan bölgeyi zorlayan hareketlerden ve ağır yüklerden uzak durulması önerilir. Lokal anesteziğin etkisi geçtikten sonra ilk bir iki gün içinde geçici bir ağrı artışı görülebilir, bu beklenen bir tablodur ve soğuk uygulama ile rahatlar. Rahatlama çoğu hastada birkaç gün içinde belirginleşir, süresi haftalar ile aylar arasında değişir ve altta yatan soruna bağlıdır. Uygulama yerinde geçici cilt renk açılması veya ciltaltı incelmesi görülebilir. Şeker hastalarında kan şekerinin birkaç gün yükselmesi mümkündür. Enjeksiyondan sonra artan kızarıklık, belirgin şişlik, ateş ya da yaygın kötüleşme gelişirse gecikmeden hekime başvurulmalıdır.
Tekrarlayan uygulamalarda dikkatli olunması gerekir. Aynı bölgeye sık aralıklarla yapılan kortikosteroid uygulamaları tendon dokusunu zayıflatabilir, kıkırdak üzerinde olumsuz etkilere yol açabilir, ciltaltı dokuda incelme ve renk değişikliği bırakabilir. Bu nedenle uygulamaların birkaç ay aralıklı olması ve aynı ekleme yılda yapılan uygulama sayısının sınırlı tutulması genel yaklaşımdır. Sık tekrar gereken hastalarda doğru yaklaşım dozu artırmak değil, tanıyı yeniden gözden geçirmek ve egzersiz, yük yönetimi ya da başka tedavi seçeneklerini değerlendirmektir.
Kimlere Uygun Değildir?
Uygulama bölgesinde ya da vücutta aktif enfeksiyon bulunanlarda, eklem içi enfeksiyon şüphesi olanlarda ve ilaca karşı bilinen alerjisi olanlarda uygulanmaz. Kontrolsüz şeker hastalığı ve kontrolsüz yüksek tansiyon varlığında öncelik bu tabloların düzenlenmesidir. Kanama bozukluğu olanlar ile kan sulandırıcı kullananlarda karar hekim tarafından ayrıca verilir. Tam kat tendon yırtığı bulunan ya da yırtık riski yüksek olan bölgelerde uygulamadan kaçınılır. Aynı bölgeye kısa süre önce uygulama yapılmışsa yeni enjeksiyon ertelenir. Gebelik ve emzirme döneminde karar fayda ve risk dengesi değerlendirilerek verilir.
Sık Sorulan Sorular
Kortizon iğnesi eklemi yıpratır mı?
Tek bir uygulamanın kalıcı zarar vermesi beklenmez. Ancak aynı bölgeye sık tekrarlanan uygulamalar tendon ve kıkırdak üzerinde olumsuz etkilere yol açabilir, bu yüzden sıklık sınırlandırılır.
Etkisi ne kadar sürede başlar?
Lokal anesteziğe bağlı ilk rahatlama kısa sürede olur, kortikosteroidin etkisi ise genellikle iki ile beş gün içinde belirginleşir.
Enjeksiyondan sonra fizik tedaviye devam etmeli miyim?
Evet, bu önemlidir. Ağrının azaldığı dönem egzersiz programı için en verimli zamandır ve kalıcı yararın büyük bölümü bu programa bağlıdır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, kişiye özel tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikayetleriniz için hekiminize başvurunuz.