Ultrason eşliğinde enjeksiyon, eklem içine, tendon çevresine, bursaya ya da bir sinirin komşuluğuna yapılacak uygulamanın görüntüleme rehberliğinde gerçekleştirilmesidir. İğnenin nereye gittiği ekranda anlık olarak izlendiği için ilaç, ağrının kaynaklandığı yapıya doğrudan ulaştırılır. Kas iskelet sistemi ağrılarında enjeksiyon kararı verildiğinde, özellikle daha önce yapılmış körlemesine uygulamalardan beklenen yanıt alınmadığında bu yöntem öne çıkar.
Ultrason Eşliğinde Enjeksiyon Nedir?
Klasik yöntemde hekim anatomik işaret noktalarını elleyerek iğneyi yönlendirir. Ultrason eşliğinde ise prob ile hedef yapı önce görüntülenir, ardından iğne aynı görüntü düzleminde ilerletilir. Böylece hem iğne ucunun hedefe ulaştığı hem de ilacın istenen boşlukta yayıldığı doğrulanabilir. Damar, sinir ve tendon gibi korunması gereken yapılar da görüntü üzerinde izlendiği için iğne bu yapıların arasından güvenli bir koridor izleyerek geçirilebilir. Yöntem tek başına bir tedavi değildir, uygulanacak ilacın veya biyolojik ürünün hedefe doğru şekilde iletilmesini sağlayan bir tekniktir.
Hangi Durumlarda Uygulanır?
Hedefi küçük, derin ya da riskli komşulukta olan tüm uygulamalarda tercih edilir. Sık kullanıldığı durumlar arasında şunlar yer alır:
- Omuz eklemi ve rotator manşet çevresine yapılan uygulamalar
- Kalça eklemi gibi elle ulaşılması güç derin eklemler
- Bursa iltihaplarında hedefe yönelik boşaltma ve ilaç uygulaması
- Tendon kılıfı içine yapılan uygulamalar, tetik parmak ve tenisçi dirseği
- Karpal tünel gibi sinir sıkışmalarında sinir çevresine yapılan uygulamalar
- Eklemde birikmiş sıvının kontrollü biçimde boşaltılması
- Eklem içine hyalüronik asit, kolajen, kitozan veya hidrojel uygulamaları
- Kas içindeki tetik noktalara ve kas fasyasına yönelik girişimler
Nasıl Uygulanır?
İşlem öncesinde şikayetler, kullanılan ilaçlar ve varsa kan sulandırıcı tedavi sorgulanır. Bölge ultrasonografi ile değerlendirilerek hedef yapı ve iğnenin izleyeceği yol planlanır. Ateş, aktif enfeksiyon ya da uygulama bölgesinde cilt problemi varsa işlem ertelenir.
Uygulama sırasında hasta hedef bölgeye uygun bir pozisyonda yatırılır veya oturtulur. Cilt antiseptik solüsyonla temizlenir, gerekli görüldüğünde bölgesel uyuşturma yapılır. Prob steril örtü ile hazırlanır ve iğne, ekran izlenerek adım adım ilerletilir. İğne ucu hedefe ulaştığında ilaç verilir ve yayılımı görüntü üzerinde doğrulanır. Enjeksiyonun kendisi genellikle birkaç dakika sürer, hazırlık ve değerlendirme dahil edildiğinde toplam süre onbeş ile otuz dakika arasında kalır. Çoğu hasta işlem sırasında yalnızca kısa süreli bası ve dolgunluk hissi tanımlar.
İşlem Sonrası Süreç
Uygulama sonrası hasta kısa bir süre gözlem altında tutulur ve ardından ayaktan evine gönderilir. Aynı gün ağır kaldırma, koşu ve uygulanan eklemi zorlayan hareketlerden uzak durulması önerilir. İlk bir iki gün içinde bölgede hafif ağrı artışı, gerginlik veya ısı hissi görülebilir, bu tablo genellikle kendiliğinden geriler ve soğuk uygulama ile rahatlar. Masaüstü işlerde çoğu hastada aynı gün ya da ertesi gün çalışmaya dönülebilir, fiziksel iş yapanlarda bu süre hekimin önerisine göre uzayabilir. Uygulama bölgesinde artan kızarıklık, belirgin şişlik veya ateş gelişirse hekime başvurulmalıdır. Yanıtın kalıcı olabilmesi için çoğu durumda egzersiz ve fizik tedavi programının işleme eşlik etmesi gerekir.
Kimlere Uygun Değildir?
Uygulama bölgesinde ya da vücutta aktif enfeksiyon bulunanlarda, eklem içi enfeksiyon şüphesi olanlarda ve uygulanacak ilaca karşı bilinen ciddi alerjisi olanlarda işlem yapılmaz. Kanama bozukluğu olanlar ile kan sulandırıcı kullananlarda karar, ilacın türüne ve laboratuvar değerlerine göre hekim tarafından ayrı ayrı verilir. Kontrolsüz şeker hastalığı, gebelik ve emzirme döneminde uygulanacak ilaca göre değerlendirme yapılır. Hastanın işlem sırasında gerekli pozisyonu koruyamaması da uygulamayı sınırlayabilir. Bu nedenle enjeksiyon her hastada uygun bir seçenek değildir, karar muayene ve görüntüleme birlikte yorumlanarak verilir.
Sık Sorulan Sorular
Ultrason eşliğinde yapılması gerçekten fark yaratır mı?
İğne ucunun ve ilaç yayılımının doğrulanabilmesi, hedefe ulaşma oranını artırır ve çevre dokuların korunmasına yardımcı olur. Bu durum özellikle derin eklemlerde ve küçük hedeflerde belirgindir.
İşlem ağrılı mıdır?
Ağrı çoğu hastada kısa sürelidir ve iğnenin cildi geçtiği anla sınırlıdır. Gerekli görüldüğünde bölgesel uyuşturma uygulanarak rahatlık artırılır.
Ne kadar sürede etki beklenir?
Uygulanan ilacın türüne bağlıdır. Bazı uygulamalarda birkaç gün içinde rahatlama görülebilirken, doku onarımını hedefleyen ürünlerde etkinin belirginleşmesi haftalar alabilir ve yanıt hastanın durumuna göre değişir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, kişiye özel tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikayetleriniz için hekiminize başvurunuz.