Aksiller sinir nöropatisi nedir?
Aksiller sinirin omuz çevresinde, çoğunlukla çıkık veya cerrahi/travma sonrası hasarlanması sonucu deltoid ve teres minor fonksiyonunun etkilenmesidir.
Belirtileri nelerdir?
- Omuz abdüksiyonunda güç kaybı
- Deltoid kasında atrofi
- Omuz dış-üst kısmında uyuşma
- Omuz çıkığı sonrası gelişen güçsüzlük
- Dış rotasyon gücünde azalma olabilir
Nedenleri ve risk faktörleri
- Anterior omuz çıkığı
- Proksimal humerus kırığı
- Omuz cerrahisi
- Quadrilateral space sıkışması
- Tekrarlayıcı baş üstü spor
Ne zaman doktora başvurmalı?
- Ağrı birkaç hafta içinde belirgin azalmıyorsa, giderek artıyorsa veya günlük yaşam, uyku, iş ya da sporu kısıtlıyorsa değerlendirme uygundur.
- Belirgin travma sonrası şekil bozukluğu, üzerine basamama/kullanamama, yeni uyuşma veya güç kaybı varsa daha erken başvurulmalıdır.
Gecikmeden değerlendirilmesi gereken durum: Omuz çıkığı sonrası belirgin deltoid güç kaybı veya duyu kaybı erken nörolojik değerlendirme gerektirir.
Tanı nasıl konur?
- Deltoid/teres minor gücü ve “regimental badge” duyusu değerlendirilir.
- EMG lezyon şiddeti ve iyileşme takibinde önemlidir.
- USG sinir ve çevre yapıları, MR denervasyon ve kitleleri gösterebilir.
- Rotator manşet yırtığı ile güç kaybı ayrıştırılır.
Tedavi yöntemleri
Tedavi; yakınmanın süresi, şiddeti, muayene bulguları, aktivite düzeyi ve hastanın hedeflerine göre basamaklandırılır. Ağrı kesici veya antiinflamatuvar ilaçlar bazı hastalarda kullanılabilir; yaş, mide-böbrek-kalp hastalıkları, gebelik ve diğer ilaçlar nedeniyle ilaç seçimi hekim tarafından kişiselleştirilmelidir.
Yaşam düzenlemeleri ve mekanik önlemler
- Sinire bası veya gerilme oluşturan pozisyonlar azaltılır.
- Gerekirse gece splinti, ergonomik düzenleme veya koruyucu ortez kullanılır.
- Diyabet ve tiroid hastalığı gibi nöropati riskleri kontrol edilir.
Fizik tedavi uygulamaları
- Hastanın ağrı düzeyi, hareket kısıtlılığı, kas gücü ve günlük yaşam ihtiyaçları değerlendirilerek kişiye özel fizik tedavi programı planlanabilir. Gerektiğinde ağrının azaltılması, hareketin desteklenmesi ve rehabilitasyona katılımın kolaylaştırılması amacıyla uygun fizik tedavi modalitelerinden yararlanılabilir.
Girişimsel uygulamalar
- İlaç tedavisi, aktivite düzenlemesi ve rehabilitasyonun yeterli olmadığı seçilmiş hastalarda girişimsel tedaviler değerlendirilebilir. Uygulanacak yöntem ve enjeksiyon içeriği; muayene bulguları, görüntüleme sonuçları, hastalığın evresi ve hastanın kişisel özelliklerine göre hekim tarafından belirlenir.
- Gerekli durumlarda hastaya uygun enjeksiyon seçilerek ultrason eşliğinde doğru hedefe nokta atışı uygulanabilir. Her hastaya aynı enjeksiyon veya girişim uygulanmaz; en uygun yöntem kişiye özel olarak seçilir.
Egzersiz ve rehabilitasyon
- Uygun hastada sinir kaydırma egzersizleri uygulanabilir.
- Kas güçsüzlüğünde koruyucu ve kademeli kuvvetlendirme yapılır.
Cerrahi ne zaman gerekir?
Sinir kesisi, ilerleyici/kalıcı ciddi motor kayıp veya mekanik sıkışma varsa sinir cerrahisi değerlendirmesi yapılır.
Sık Sorulan Sorular
Aksiller sinir nöropatisi kendiliğinden düzelebilir mi?
Hafif basıya bağlı olgular düzelebilir; kalıcı uyuşma, güç kaybı veya kas erimesi erken değerlendirme gerektirir.
EMG mutlaka gerekir mi?
Her hastada değil; ağır, atipik, motor kayıplı veya cerrahi düşünülen olgularda daha değerlidir.
Sinir bloğu kalıcı tedavi midir?
Çoğunlukla tanısal ve/veya geçici tedavi amaçlıdır; kalıcılık altta yatan nedene bağlıdır.
Sinir iyileşmesi ne kadar sürer?
Sinir dokusu yavaş iyileşir; ciddi hasarda duyu ve güç düzelmesi aylar sürebilir.