Ayak bileği sinoviti nedir?
Ayak bileği ekleminin sinovyal dokusunda inflamasyon ve sıvı artışıdır. Travma, osteoartrit, romatizmal hastalık, kristal artriti veya enfeksiyon gibi nedenlere bağlı olabilir.
Belirtileri nelerdir?
- Ayak bileğinde şişlik
- Ağrı ve sıcaklık hissi
- Hareket kısıtlılığı
- Yük vermede ağrı
- Enfeksiyonda kızarıklık ve sistemik belirtiler olabilir
Nedenleri ve risk faktörleri
- Ayak bileği burkulması/osteokondral hasar
- Romatoid veya psöriatik artrit
- Gut/pseudogut
- Enfeksiyon
- Osteoartrit
Ne zaman doktora başvurmalı?
- Ağrı birkaç hafta içinde belirgin azalmıyorsa, giderek artıyorsa veya günlük yaşam, uyku, iş ya da sporu kısıtlıyorsa değerlendirme uygundur.
- Belirgin travma sonrası şekil bozukluğu, üzerine basamama/kullanamama, yeni uyuşma veya güç kaybı varsa daha erken başvurulmalıdır.
Gecikmeden değerlendirilmesi gereken durum: Ani sıcak-kırmızı çok ağrılı eklem, ateş veya üzerine basamama septik artrit açısından aynı gün değerlendirme gerektirir.
Tanı nasıl konur?
- Muayene ile efüzyon ve inflamasyon değerlendirilir.
- USG sıvı ve Doppler aktivitesini gösterebilir.
- Röntgen/MR altta yatan nedeni araştırmada kullanılır.
- Tek sıcak-şiş eklemde aspirasyonla kültür ve kristal incelemesi gerekebilir.
Tedavi yöntemleri
Tedavi; yakınmanın süresi, şiddeti, muayene bulguları, aktivite düzeyi ve hastanın hedeflerine göre basamaklandırılır. Ağrı kesici veya antiinflamatuvar ilaçlar bazı hastalarda kullanılabilir; yaş, mide-böbrek-kalp hastalıkları, gebelik ve diğer ilaçlar nedeniyle ilaç seçimi hekim tarafından kişiselleştirilmelidir.
Yaşam düzenlemeleri ve mekanik önlemler
- Aktif inflamasyonda yük geçici azaltılır; eklem uzun süre tamamen hareketsiz bırakılmaz.
- Gut, romatizmal hastalık veya enfeksiyon gibi altta yatan neden tedavi edilir.
Fizik tedavi uygulamaları
- Hastanın ağrı düzeyi, hareket kısıtlılığı, kas gücü ve günlük yaşam ihtiyaçları değerlendirilerek kişiye özel fizik tedavi programı planlanabilir. Gerektiğinde ağrının azaltılması, hareketin desteklenmesi ve rehabilitasyona katılımın kolaylaştırılması amacıyla uygun fizik tedavi modalitelerinden yararlanılabilir.
Girişimsel uygulamalar
- İlaç tedavisi, aktivite düzenlemesi ve rehabilitasyonun yeterli olmadığı seçilmiş hastalarda girişimsel tedaviler değerlendirilebilir. Uygulanacak yöntem ve enjeksiyon içeriği; muayene bulguları, görüntüleme sonuçları, hastalığın evresi ve hastanın kişisel özelliklerine göre hekim tarafından belirlenir.
- Gerekli durumlarda hastaya uygun enjeksiyon seçilerek ultrason eşliğinde doğru hedefe nokta atışı uygulanabilir. Her hastaya aynı enjeksiyon veya girişim uygulanmaz; en uygun yöntem kişiye özel olarak seçilir.
Egzersiz ve rehabilitasyon
- Şişlik azaldıkça eklem hareketi ve kas kuvveti kademeli geri kazanılır.
Cerrahi ne zaman gerekir?
Cerrahi nedenine göre değişir; septik artritte acil drenaj/yıkama gerekebilir, mekanik sinovitte artroskopi seçilmiş olguda düşünülebilir.
Sık Sorulan Sorular
Ayak bileği sinoviti tek başına bir hastalık mıdır?
Sinovit bir bulgudur; artrit, kristal hastalığı, travma veya enfeksiyon gibi nedenlere bağlı olabilir.
Şiş eklemden sıvı almak zararlı mı?
Uygun steril teknikle aspirasyon tanı ve rahatlama açısından yararlı olabilir.
Enjeksiyon tedavisi herkese uygulanır mı?
Hayır. Enjeksiyon gereksinimi ve uygulanacak içerik; muayene, görüntüleme bulguları ve hastanın özelliklerine göre hekim tarafından kişiye özel belirlenir.
Ateş yoksa enfeksiyon olamaz mı?
Hayır; septik artritte ateş her zaman olmayabilir.