Adeziv kapsülit (donuk omuz) nedir?
Omuz kapsülünün kalınlaşıp sertleşmesiyle hem aktif hem pasif hareketlerin belirgin kısıtlandığı, ağrı ve tutukluğun aylar sürebildiği bir tablodur.
Belirtileri nelerdir?
- Özellikle dış rotasyonda belirgin hareket kısıtlılığı
- Gece ağrısı
- Giyinme, saç tarama, sırtına uzanma zorluğu
- Omuzun her yönde giderek sertleşmesi
- İlk dönemde ağrı, ilerleyen dönemde sertlik baskın olabilir
Nedenleri ve risk faktörleri
- 40–60 yaş
- Diyabet
- Tiroid hastalıkları
- Omuzun travma/ameliyat sonrası uzun süre hareketsiz kalması
- Bazen belirgin neden olmadan gelişme
Ne zaman doktora başvurmalı?
- Ağrı birkaç hafta içinde belirgin azalmıyorsa, giderek artıyorsa veya günlük yaşam, uyku, iş ya da sporu kısıtlıyorsa değerlendirme uygundur.
- Belirgin travma sonrası şekil bozukluğu, üzerine basamama/kullanamama, yeni uyuşma veya güç kaybı varsa daha erken başvurulmalıdır.
Tanı nasıl konur?
- Tanı öykü ve muayenede aktif ve pasif hareketin birlikte kısıtlı olmasıyla konur.
- Dış rotasyon kaybı tipiktir.
- Röntgen glenohumeral osteoartriti gibi başka nedenleri dışlamaya yardımcı olur.
- USG/MR her hastada şart değildir; eşlik eden rotator manşet patolojisi şüphesinde kullanılabilir.
Tedavi yöntemleri
Tedavi; yakınmanın süresi, şiddeti, muayene bulguları, aktivite düzeyi ve hastanın hedeflerine göre basamaklandırılır. Ağrı kesici veya antiinflamatuvar ilaçlar bazı hastalarda kullanılabilir; yaş, mide-böbrek-kalp hastalıkları, gebelik ve diğer ilaçlar nedeniyle ilaç seçimi hekim tarafından kişiselleştirilmelidir.
Yaşam düzenlemeleri ve mekanik önlemler
- Düzenli fiziksel aktivite sürdürülür; uzun süreli hareketsizlikten kaçınılır.
- Fazla kilo varsa kademeli kilo kaybı özellikle yük taşıyan eklemlerde yararlıdır.
- Gerekirse baston, uygun ayakkabı, ortez veya aktivite modifikasyonu kullanılabilir.
Fizik tedavi uygulamaları
- Hastanın ağrı düzeyi, hareket kısıtlılığı, kas gücü ve günlük yaşam ihtiyaçları değerlendirilerek kişiye özel fizik tedavi programı planlanabilir. Gerektiğinde ağrının azaltılması, hareketin desteklenmesi ve rehabilitasyona katılımın kolaylaştırılması amacıyla uygun fizik tedavi modalitelerinden yararlanılabilir.
Girişimsel uygulamalar
- İlaç tedavisi, aktivite düzenlemesi ve rehabilitasyonun yeterli olmadığı seçilmiş hastalarda girişimsel tedaviler değerlendirilebilir. Uygulanacak yöntem ve enjeksiyon içeriği; muayene bulguları, görüntüleme sonuçları, hastalığın evresi ve hastanın kişisel özelliklerine göre hekim tarafından belirlenir.
- Gerekli durumlarda hastaya uygun enjeksiyon seçilerek ultrason eşliğinde doğru hedefe nokta atışı uygulanabilir. Her hastaya aynı enjeksiyon veya girişim uygulanmaz; en uygun yöntem kişiye özel olarak seçilir.
Egzersiz ve rehabilitasyon
- Kuvvet, aerobik kapasite, hareket açıklığı ve denge çalışmaları temel tedavilerdendir.
- Egzersiz hastanın eklemi, yaşı ve hedeflerine göre kişiselleştirilir.
Cerrahi ne zaman gerekir?
Aylar süren uygun tedaviye rağmen ciddi fonksiyon kısıtlılığı devam ederse anestezi altında manipülasyon veya artroskopik kapsüler gevşetme nadiren gündeme gelir.
Sık Sorulan Sorular
Adeziv kapsülit (donuk omuz) tamamen geçer mi?
Yapısal kıkırdak değişiklikleri tamamen geri dönmeyebilir; ancak ağrı ve işlev çoğu hastada belirgin biçimde iyileştirilebilir.
Röntgende kireçlenme varsa mutlaka ağrı olur mu?
Hayır. Görüntüleme ile ağrı şiddeti her zaman paralel değildir; tedavi kararında yakınma ve işlev daha önemlidir.
Enjeksiyon protezi geciktirir mi?
Bazı enjeksiyonlar belirli süre ağrı azaltabilir; protezi mutlaka geciktirdiği veya hastalığı durdurduğu söylenemez.
Egzersiz kıkırdağı aşındırır mı?
Kişiye uygun, dozlanmış egzersiz genellikle güvenlidir ve osteoartritin temel tedavilerindendir.