Glenohumeral eklem osteoartriti nedir?
Omuzun ana eklemi olan glenohumeral eklemde kıkırdak ve diğer eklem yapılarının zamanla değiştiği, ağrı ve hareket kısıtlılığına yol açabilen osteoartrit tablosudur.
Belirtileri nelerdir?
- Derin omuz ağrısı
- Hareket açıklığında azalma
- Krepitasyon veya takılma hissi
- Gece ağrısı
- Giyinme ve baş üstü aktivitelerde zorluk
Nedenleri ve risk faktörleri
- İleri yaş
- Eski kırık/çıkık
- Rotator manşet hastalıklarıyla ilişkili eklem bozukluğu
- İnflamatuvar artrit öyküsü
- Önceki omuz cerrahisi veya yoğun yüklenme
Ne zaman doktora başvurmalı?
- Ağrı birkaç hafta içinde belirgin azalmıyorsa, giderek artıyorsa veya günlük yaşam, uyku, iş ya da sporu kısıtlıyorsa değerlendirme uygundur.
- Belirgin travma sonrası şekil bozukluğu, üzerine basamama/kullanamama, yeni uyuşma veya güç kaybı varsa daha erken başvurulmalıdır.
Tanı nasıl konur?
- Muayenede hareket açıklığı ve kuvvet değerlendirilir.
- Röntgen çoğu kez tanı için yeterlidir.
- USG rotator manşet ve efüzyonu değerlendirebilir.
- Cerrahi plan veya eşlik eden yumuşak doku patolojisinde BT/MR istenebilir.
Tedavi yöntemleri
Tedavi; yakınmanın süresi, şiddeti, muayene bulguları, aktivite düzeyi ve hastanın hedeflerine göre basamaklandırılır. Ağrı kesici veya antiinflamatuvar ilaçlar bazı hastalarda kullanılabilir; yaş, mide-böbrek-kalp hastalıkları, gebelik ve diğer ilaçlar nedeniyle ilaç seçimi hekim tarafından kişiselleştirilmelidir.
Yaşam düzenlemeleri ve mekanik önlemler
- Düzenli fiziksel aktivite sürdürülür; uzun süreli hareketsizlikten kaçınılır.
- Fazla kilo varsa kademeli kilo kaybı özellikle yük taşıyan eklemlerde yararlıdır.
- Gerekirse baston, uygun ayakkabı, ortez veya aktivite modifikasyonu kullanılabilir.
Fizik tedavi uygulamaları
- Hastanın ağrı düzeyi, hareket kısıtlılığı, kas gücü ve günlük yaşam ihtiyaçları değerlendirilerek kişiye özel fizik tedavi programı planlanabilir. Gerektiğinde ağrının azaltılması, hareketin desteklenmesi ve rehabilitasyona katılımın kolaylaştırılması amacıyla uygun fizik tedavi modalitelerinden yararlanılabilir.
Girişimsel uygulamalar
- İlaç tedavisi, aktivite düzenlemesi ve rehabilitasyonun yeterli olmadığı seçilmiş hastalarda girişimsel tedaviler değerlendirilebilir. Uygulanacak yöntem ve enjeksiyon içeriği; muayene bulguları, görüntüleme sonuçları, hastalığın evresi ve hastanın kişisel özelliklerine göre hekim tarafından belirlenir.
- Gerekli durumlarda hastaya uygun enjeksiyon seçilerek ultrason eşliğinde doğru hedefe nokta atışı uygulanabilir. Her hastaya aynı enjeksiyon veya girişim uygulanmaz; en uygun yöntem kişiye özel olarak seçilir.
Egzersiz ve rehabilitasyon
- Kuvvet, aerobik kapasite, hareket açıklığı ve denge çalışmaları temel tedavilerdendir.
- Egzersiz hastanın eklemi, yaşı ve hedeflerine göre kişiselleştirilir.
Cerrahi ne zaman gerekir?
Ağrı ve fonksiyon kaybı yaşam kalitesini belirgin bozuyor ve kapsamlı ameliyatsız tedavi yetersiz kalıyorsa omuz artroplastisi gibi cerrahi seçenekler değerlendirilir.
Sık Sorulan Sorular
Glenohumeral eklem osteoartriti tamamen geçer mi?
Yapısal kıkırdak değişiklikleri tamamen geri dönmeyebilir; ancak ağrı ve işlev çoğu hastada belirgin biçimde iyileştirilebilir.
Röntgende kireçlenme varsa mutlaka ağrı olur mu?
Hayır. Görüntüleme ile ağrı şiddeti her zaman paralel değildir; tedavi kararında yakınma ve işlev daha önemlidir.
Enjeksiyon protezi geciktirir mi?
Bazı enjeksiyonlar belirli süre ağrı azaltabilir; protezi mutlaka geciktirdiği veya hastalığı durdurduğu söylenemez.
Egzersiz kıkırdağı aşındırır mı?
Kişiye uygun, dozlanmış egzersiz genellikle güvenlidir ve osteoartritin temel tedavilerindendir.