Femoroasetabular sıkışma sendromu (FAI sendromu) nedir?
Kalça eklemi çevresindeki cam veya pincer morfolojisi ile uyumlu semptom ve klinik bulguların birlikte bulunduğu durumdur. Yalnız röntgende cam/pincer görünümü olması “sendrom” tanısı için yeterli değildir.
Belirtileri nelerdir?
- Kasıkta hareketle ağrı
- Derin çömelme, oturma veya dönmede ağrı
- Kalça fleksiyon/rotasyonda kısıtlılık
- Spor sırasında performans azalması
- Bazen klik/takılma
Nedenleri ve risk faktörleri
- Cam/pincer kemik morfolojisi
- Genç yaşta yoğun spor ve yüksek kalça yükü
- Kalça hareket açıklığı özellikleri
- Labral/kıkırdak eşlik eden hasar
- Bazı gelişimsel kalça morfolojileri
Ne zaman doktora başvurmalı?
- Ağrı birkaç hafta içinde belirgin azalmıyorsa, giderek artıyorsa veya günlük yaşam, uyku, iş ya da sporu kısıtlıyorsa değerlendirme uygundur.
- Belirgin travma sonrası şekil bozukluğu, üzerine basamama/kullanamama, yeni uyuşma veya güç kaybı varsa daha erken başvurulmalıdır.
Tanı nasıl konur?
- Tanı semptom + klinik bulgu + görüntüleme üçlüsüne dayanır.
- Röntgen cam/pincer morfolojisini değerlendirir.
- MR/MR artrografi labrum ve kıkırdağı gösterir.
- Seçilmiş hastalarda hekim değerlendirmesiyle uygulanabilecek tanısal girişimler, ağrı kaynağını doğrulamaya yardımcı olabilir.
Tedavi yöntemleri
Tedavi; yakınmanın süresi, şiddeti, muayene bulguları, aktivite düzeyi ve hastanın hedeflerine göre basamaklandırılır. Ağrı kesici veya antiinflamatuvar ilaçlar bazı hastalarda kullanılabilir; yaş, mide-böbrek-kalp hastalıkları, gebelik ve diğer ilaçlar nedeniyle ilaç seçimi hekim tarafından kişiselleştirilmelidir.
Yaşam düzenlemeleri ve mekanik önlemler
- Semptomu belirgin artıran dönüş, derin çömelme, baş üstü veya benzeri provokatif yükler geçici azaltılır.
- Tam istirahat yerine tolere edilen alternatif aktiviteler sürdürülür.
Fizik tedavi uygulamaları
- Hastanın ağrı düzeyi, hareket kısıtlılığı, kas gücü ve günlük yaşam ihtiyaçları değerlendirilerek kişiye özel fizik tedavi programı planlanabilir. Gerektiğinde ağrının azaltılması, hareketin desteklenmesi ve rehabilitasyona katılımın kolaylaştırılması amacıyla uygun fizik tedavi modalitelerinden yararlanılabilir.
Girişimsel uygulamalar
- İlaç tedavisi, aktivite düzenlemesi ve rehabilitasyonun yeterli olmadığı seçilmiş hastalarda girişimsel tedaviler değerlendirilebilir. Uygulanacak yöntem ve enjeksiyon içeriği; muayene bulguları, görüntüleme sonuçları, hastalığın evresi ve hastanın kişisel özelliklerine göre hekim tarafından belirlenir.
- Gerekli durumlarda hastaya uygun enjeksiyon seçilerek ultrason eşliğinde doğru hedefe nokta atışı uygulanabilir. Her hastaya aynı enjeksiyon veya girişim uygulanmaz; en uygun yöntem kişiye özel olarak seçilir.
Egzersiz ve rehabilitasyon
- Kuvvet, nöromüsküler kontrol, denge ve hareket kalitesi geliştirilir.
- Spora dönüş görevleri aşamalı olarak eklenir.
Cerrahi ne zaman gerekir?
Semptomlar yapılandırılmış rehabilitasyona rağmen sürüyor, görüntüleme ve muayene cerrahiyle düzeltilebilir morfoloji/labral hasarla uyumluysa kalça artroskopisi değerlendirilir.
Sık Sorulan Sorular
Femoroasetabular sıkışma sendromu (FAI sendromu) görüntülemede görülürse mutlaka ameliyat gerekir mi?
Hayır. Cerrahi kararı semptom, muayene, fonksiyon ve rehabilitasyona yanıtla verilir.
Egzersiz durumu kötüleştirir mi?
Uygun dozda egzersiz çoğu hastada güvenlidir; provokatif yükler kademeli düzenlenir.
Enjeksiyon yapıyı onarır mı?
Genellikle hayır; çoğu enjeksiyon ağrı/inflamasyon kontrolü veya tanısal amaç taşır.
Spora ne zaman dönülür?
Ağrı, hareket, kuvvet, denge ve spora özgü testler yeterli olduğunda aşamalı dönülür.