El bileği ve el fleksör/ekstansör tenosinovitleri nedir?
El ve el bileğindeki tendonların sinovyal kılıflarında inflamasyon veya mekanik irritasyon gelişmesidir. Tekrarlayıcı yük, romatizmal hastalık veya daha nadiren enfeksiyonla ilişkili olabilir.
Belirtileri nelerdir?
- Tendon hattı boyunca ağrı
- Hareketle artan hassasiyet
- Şişlik veya krepitasyon
- Kavrama/hareket kısıtlılığı
- Enfeksiyonda kızarıklık, sıcaklık ve ciddi ağrı
Nedenleri ve risk faktörleri
- Tekrarlayıcı el kullanımı
- Romatoid artrit ve diğer inflamatuvar hastalıklar
- Travma
- Diyabet
- Delici yaralanma veya enfeksiyon
Ne zaman doktora başvurmalı?
- Ağrı birkaç hafta içinde belirgin azalmıyorsa, giderek artıyorsa veya günlük yaşam, uyku, iş ya da sporu kısıtlıyorsa değerlendirme uygundur.
- Belirgin travma sonrası şekil bozukluğu, üzerine basamama/kullanamama, yeni uyuşma veya güç kaybı varsa daha erken başvurulmalıdır.
Gecikmeden değerlendirilmesi gereken durum: Parmak boyunca hızla artan şişlik, kızarıklık, ateş, pasif germe ile şiddetli ağrı veya delici yaralanma sonrası bulgular acil değerlendirme gerektirir.
Tanı nasıl konur?
- Tendon boyunca muayene ve hareket testleri yapılır.
- USG kılıf sıvısı, sinovyal kalınlaşma ve tendon bütünlüğünü gösterebilir.
- Enfeksiyon şüphesinde laboratuvar ve cerrahi değerlendirme gerekebilir.
- Romatizmal sinovit düşünülüyorsa sistemik değerlendirme yapılır.
Tedavi yöntemleri
Tedavi; yakınmanın süresi, şiddeti, muayene bulguları, aktivite düzeyi ve hastanın hedeflerine göre basamaklandırılır. Ağrı kesici veya antiinflamatuvar ilaçlar bazı hastalarda kullanılabilir; yaş, mide-böbrek-kalp hastalıkları, gebelik ve diğer ilaçlar nedeniyle ilaç seçimi hekim tarafından kişiselleştirilmelidir.
Yaşam düzenlemeleri ve mekanik önlemler
- Ağrıyı sürekli alevlendiren yükler geçici olarak azaltılır; uzun süreli tam istirahatten kaçınılır.
- İş ve spor yükü birden değil, kademeli değiştirilir.
- Uyku, sigara, metabolik hastalıklar ve genel toparlanma kapasitesi gözden geçirilir.
Fizik tedavi uygulamaları
- Hastanın ağrı düzeyi, hareket kısıtlılığı, kas gücü ve günlük yaşam ihtiyaçları değerlendirilerek kişiye özel fizik tedavi programı planlanabilir. Gerektiğinde ağrının azaltılması, hareketin desteklenmesi ve rehabilitasyona katılımın kolaylaştırılması amacıyla uygun fizik tedavi modalitelerinden yararlanılabilir.
Girişimsel uygulamalar
- İlaç tedavisi, aktivite düzenlemesi ve rehabilitasyonun yeterli olmadığı seçilmiş hastalarda girişimsel tedaviler değerlendirilebilir. Uygulanacak yöntem ve enjeksiyon içeriği; muayene bulguları, görüntüleme sonuçları, hastalığın evresi ve hastanın kişisel özelliklerine göre hekim tarafından belirlenir.
- Gerekli durumlarda hastaya uygun enjeksiyon seçilerek ultrason eşliğinde doğru hedefe nokta atışı uygulanabilir. Her hastaya aynı enjeksiyon veya girişim uygulanmaz; en uygun yöntem kişiye özel olarak seçilir.
Egzersiz ve rehabilitasyon
- Temel yaklaşım ağrı toleransı içinde progresif tendon yüklemesidir.
- İzometrik, izotonik/ağır-yavaş direnç ve gerektiğinde eksantrik yükleme kişiye göre ilerletilir.
- Spora dönüşte hız, sıçrama ve spora özgü yükler aşamalı eklenir.
Cerrahi ne zaman gerekir?
Pürülan fleksör tenosinovit acil cerrahi yıkama gerektirebilir. Kronik mekanik stenoz veya tendon hasarında seçilmiş cerrahi uygulanabilir.
Sık Sorulan Sorular
El bileği ve el fleksör/ekstansör tenosinovitleri için tamamen dinlenmek gerekir mi?
Genellikle hayır. Provokatif yük azaltılır fakat kademeli yükleme çoğu tendon probleminde tedavinin temelidir.
Ultrason veya MR bulgusu ağrının şiddetini gösterir mi?
Her zaman değil; yapısal tendon değişiklikleri ağrısız kişilerde de görülebilir.
Enjeksiyon tedavisi herkese uygulanır mı?
Hayır. Enjeksiyon gereksinimi ve uygulanacak içerik; muayene, görüntüleme bulguları ve hastanın özelliklerine göre hekim tarafından kişiye özel belirlenir.
Enjeksiyon tedavisi kesin çözüm müdür?
Hayır. Enjeksiyonlar uygun hastada tedavinin bir parçası olabilir; rehabilitasyonun yerine geçmez ve sonuçlar kişiden kişiye değişebilir.