El bileği ve parmak eklem sinovitleri nedir?
El bileği veya parmak eklemlerinin sinovyal dokusunda inflamasyon ve sıvı artışıdır. Romatoid/psöriatik artrit, kristal hastalığı, travma veya enfeksiyon gibi farklı nedenlere bağlı olabilir.
Belirtileri nelerdir?
- Eklemde şişlik
- Ağrı ve hassasiyet
- Sabah tutukluğu
- Hareket kısıtlılığı
- Enfeksiyonda kızarıklık/sıcaklık ve şiddetli ağrı
Nedenleri ve risk faktörleri
- Romatizmal inflamatuvar hastalık
- Gut/pseudogut
- Travma
- Enfeksiyon
- Tekrarlayıcı eklem irritasyonu
Ne zaman doktora başvurmalı?
- Ağrı birkaç hafta içinde belirgin azalmıyorsa, giderek artıyorsa veya günlük yaşam, uyku, iş ya da sporu kısıtlıyorsa değerlendirme uygundur.
- Belirgin travma sonrası şekil bozukluğu, üzerine basamama/kullanamama, yeni uyuşma veya güç kaybı varsa daha erken başvurulmalıdır.
Gecikmeden değerlendirilmesi gereken durum: Ani başlayan çok ağrılı, sıcak-kızarık eklem; ateş veya bağışıklık baskılanması varsa septik artrit açısından aynı gün değerlendirme gerekir.
Tanı nasıl konur?
- Dağılım, sabah tutukluğu ve diğer eklemler sorgulanır.
- USG aktif sinovit ve Doppler sinyalini gösterebilir.
- Kan testleri ve romatoloji değerlendirmesi gerekebilir.
- Tek sıcak-şiş eklemde aspirasyon enfeksiyon/kristal ayrımı için önemlidir.
Tedavi yöntemleri
Tedavi; yakınmanın süresi, şiddeti, muayene bulguları, aktivite düzeyi ve hastanın hedeflerine göre basamaklandırılır. Ağrı kesici veya antiinflamatuvar ilaçlar bazı hastalarda kullanılabilir; yaş, mide-böbrek-kalp hastalıkları, gebelik ve diğer ilaçlar nedeniyle ilaç seçimi hekim tarafından kişiselleştirilmelidir.
Yaşam düzenlemeleri ve mekanik önlemler
- Aktif inflamasyonda yük geçici azaltılır; eklem uzun süre tamamen hareketsiz bırakılmaz.
- Gut, romatizmal hastalık veya enfeksiyon gibi altta yatan neden tedavi edilir.
Fizik tedavi uygulamaları
- Hastanın ağrı düzeyi, hareket kısıtlılığı, kas gücü ve günlük yaşam ihtiyaçları değerlendirilerek kişiye özel fizik tedavi programı planlanabilir. Gerektiğinde ağrının azaltılması, hareketin desteklenmesi ve rehabilitasyona katılımın kolaylaştırılması amacıyla uygun fizik tedavi modalitelerinden yararlanılabilir.
Girişimsel uygulamalar
- İlaç tedavisi, aktivite düzenlemesi ve rehabilitasyonun yeterli olmadığı seçilmiş hastalarda girişimsel tedaviler değerlendirilebilir. Uygulanacak yöntem ve enjeksiyon içeriği; muayene bulguları, görüntüleme sonuçları, hastalığın evresi ve hastanın kişisel özelliklerine göre hekim tarafından belirlenir.
- Gerekli durumlarda hastaya uygun enjeksiyon seçilerek ultrason eşliğinde doğru hedefe nokta atışı uygulanabilir. Her hastaya aynı enjeksiyon veya girişim uygulanmaz; en uygun yöntem kişiye özel olarak seçilir.
Egzersiz ve rehabilitasyon
- Şişlik azaldıkça eklem hareketi ve kas kuvveti kademeli geri kazanılır.
Cerrahi ne zaman gerekir?
Cerrahi nadirdir; enfeksiyon, ileri tendon hasarı veya kalıcı yapısal eklem problemi varsa nedenine yönelik cerrahi gerekebilir.
Sık Sorulan Sorular
El bileği ve parmak eklem sinovitleri tek başına bir hastalık mıdır?
Sinovit bir bulgudur; artrit, kristal hastalığı, travma veya enfeksiyon gibi nedenlere bağlı olabilir.
Şiş eklemden sıvı almak zararlı mı?
Uygun steril teknikle aspirasyon tanı ve rahatlama açısından yararlı olabilir.
Enjeksiyon tedavisi herkese uygulanır mı?
Hayır. Enjeksiyon gereksinimi ve uygulanacak içerik; muayene, görüntüleme bulguları ve hastanın özelliklerine göre hekim tarafından kişiye özel belirlenir.
Ateş yoksa enfeksiyon olamaz mı?
Hayır; septik artritte ateş her zaman olmayabilir.
4. Kalça ve Pelvis
Bu bölümde 12 klinik başlık yer almaktadır.