Karpal tünel sendromu nedir?
Median sinirin el bileğindeki karpal tünel içinde basıya uğraması sonucu özellikle başparmak, işaret, orta ve yüzük parmağın radial yarısında uyuşma ve ağrıya yol açan en sık tuzak nöropatilerden biridir.
Belirtileri nelerdir?
- Gece artan el uyuşması/karıncalanması
- Başparmak, işaret ve orta parmakta yakınma
- Eli sallayınca rahatlama
- İnce işlerde zorlanma ve eşya düşürme
- İleri olguda başparmak kökü kaslarında güçsüzlük/atrofi
Nedenleri ve risk faktörleri
- Tekrarlayıcı/uzun süreli el bileği pozisyonları
- Gebelik ve sıvı retansiyonu
- Diyabet
- Hipotiroidi
- Romatoid artrit, obezite ve anatomik faktörler
Ne zaman doktora başvurmalı?
- Ağrı birkaç hafta içinde belirgin azalmıyorsa, giderek artıyorsa veya günlük yaşam, uyku, iş ya da sporu kısıtlıyorsa değerlendirme uygundur.
- Belirgin travma sonrası şekil bozukluğu, üzerine basamama/kullanamama, yeni uyuşma veya güç kaybı varsa daha erken başvurulmalıdır.
Gecikmeden değerlendirilmesi gereken durum: Yeni gelişen belirgin başparmak güçsüzlüğü, hızla ilerleyen duyu kaybı veya travma sonrası akut karpal tünel bulguları erken değerlendirilmelidir.
Tanı nasıl konur?
- Tipik olguda öykü ve muayene ile klinik tanı konabilir.
- USG median sinir kesit alanı ve tünel anatomisini değerlendirebilir.
- EMG/sinir ileti çalışması atipik, ağır, motor kayıplı veya cerrahi düşünülen olgularda önemlidir.
- Servikal radikülopati ve polinöropati ayırıcı tanıda ele alınır.
Tedavi yöntemleri
Tedavi; yakınmanın süresi, şiddeti, muayene bulguları, aktivite düzeyi ve hastanın hedeflerine göre basamaklandırılır. Ağrı kesici veya antiinflamatuvar ilaçlar bazı hastalarda kullanılabilir; yaş, mide-böbrek-kalp hastalıkları, gebelik ve diğer ilaçlar nedeniyle ilaç seçimi hekim tarafından kişiselleştirilmelidir.
Yaşam düzenlemeleri ve mekanik önlemler
- Sinire bası veya gerilme oluşturan pozisyonlar azaltılır.
- Gerekirse gece splinti, ergonomik düzenleme veya koruyucu ortez kullanılır.
- Diyabet ve tiroid hastalığı gibi nöropati riskleri kontrol edilir.
Fizik tedavi uygulamaları
- Hastanın ağrı düzeyi, hareket kısıtlılığı, kas gücü ve günlük yaşam ihtiyaçları değerlendirilerek kişiye özel fizik tedavi programı planlanabilir. Gerektiğinde ağrının azaltılması, hareketin desteklenmesi ve rehabilitasyona katılımın kolaylaştırılması amacıyla uygun fizik tedavi modalitelerinden yararlanılabilir.
Girişimsel uygulamalar
- İlaç tedavisi, aktivite düzenlemesi ve rehabilitasyonun yeterli olmadığı seçilmiş hastalarda girişimsel tedaviler değerlendirilebilir. Uygulanacak yöntem ve enjeksiyon içeriği; muayene bulguları, görüntüleme sonuçları, hastalığın evresi ve hastanın kişisel özelliklerine göre hekim tarafından belirlenir.
- Gerekli durumlarda hastaya uygun enjeksiyon seçilerek ultrason eşliğinde doğru hedefe nokta atışı uygulanabilir. Her hastaya aynı enjeksiyon veya girişim uygulanmaz; en uygun yöntem kişiye özel olarak seçilir.
Egzersiz ve rehabilitasyon
- Uygun hastada sinir kaydırma egzersizleri uygulanabilir.
- Kas güçsüzlüğünde koruyucu ve kademeli kuvvetlendirme yapılır.
Cerrahi ne zaman gerekir?
Thenar güçsüzlük/atrofi, ağır elektrodiagnostik bozukluk, sürekli duyu kaybı veya gece splinti/diğer ameliyatsız tedavilere rağmen süren belirgin semptomlarda karpal tünel gevşetme cerrahisi değerlendirilir.
Sık Sorulan Sorular
Karpal tünel sendromu kendiliğinden düzelebilir mi?
Hafif basıya bağlı olgular düzelebilir; kalıcı uyuşma, güç kaybı veya kas erimesi erken değerlendirme gerektirir.
EMG mutlaka gerekir mi?
Her hastada değil; ağır, atipik, motor kayıplı veya cerrahi düşünülen olgularda daha değerlidir.
Sinir bloğu kalıcı tedavi midir?
Çoğunlukla tanısal ve/veya geçici tedavi amaçlıdır; kalıcılık altta yatan nedene bağlıdır.
Sinir iyileşmesi ne kadar sürer?
Sinir dokusu yavaş iyileşir; ciddi hasarda duyu ve güç düzelmesi aylar sürebilir.