Trokanterik bursit nedir?
Büyük trokanter çevresindeki bursaların irritasyonudur. Çoğu zaman izole bir hastalık değil, gluteal tendon patolojileriyle birlikte GTPS’nin bir bileşenidir.
Belirtileri nelerdir?
- Kalçanın dış yanında lokal hassasiyet
- Yan yatınca ağrı
- Yürüme ve merdivende ağrı
- Basıyla hassasiyet
- Bazen çevresel şişlik hissi
Nedenleri ve risk faktörleri
- Tekrarlayıcı kalça yan yükü
- Gluteal tendinopati
- Doğrudan düşme/çarpma
- Kalça abdüktör güç kaybı
- Uzun süre ağrılı taraf üzerine yatma
Ne zaman doktora başvurmalı?
- Ağrı birkaç hafta içinde belirgin azalmıyorsa, giderek artıyorsa veya günlük yaşam, uyku, iş ya da sporu kısıtlıyorsa değerlendirme uygundur.
- Belirgin travma sonrası şekil bozukluğu, üzerine basamama/kullanamama, yeni uyuşma veya güç kaybı varsa daha erken başvurulmalıdır.
Tanı nasıl konur?
- Muayene temel yöntemdir.
- USG bursada sıvı ve eşlik eden tendon bulgularını gösterebilir.
- Bursal sıvı tek başına semptom kaynağı olduğunu göstermez.
- Kalça eklemi ve bel kaynaklı ağrı dışlanır.
Tedavi yöntemleri
Tedavi; yakınmanın süresi, şiddeti, muayene bulguları, aktivite düzeyi ve hastanın hedeflerine göre basamaklandırılır. Ağrı kesici veya antiinflamatuvar ilaçlar bazı hastalarda kullanılabilir; yaş, mide-böbrek-kalp hastalıkları, gebelik ve diğer ilaçlar nedeniyle ilaç seçimi hekim tarafından kişiselleştirilmelidir.
Yaşam düzenlemeleri ve mekanik önlemler
- Bursaya doğrudan bası ve tekrarlayıcı irritasyon azaltılır.
- Akut dönemde kısa süreli soğuk uygulama kullanılabilir.
- Cilt yarası, gut veya romatizmal hastalık gibi eşlik eden nedenler ele alınır.
Fizik tedavi uygulamaları
- Hastanın ağrı düzeyi, hareket kısıtlılığı, kas gücü ve günlük yaşam ihtiyaçları değerlendirilerek kişiye özel fizik tedavi programı planlanabilir. Gerektiğinde ağrının azaltılması, hareketin desteklenmesi ve rehabilitasyona katılımın kolaylaştırılması amacıyla uygun fizik tedavi modalitelerinden yararlanılabilir.
Girişimsel uygulamalar
- İlaç tedavisi, aktivite düzenlemesi ve rehabilitasyonun yeterli olmadığı seçilmiş hastalarda girişimsel tedaviler değerlendirilebilir. Uygulanacak yöntem ve enjeksiyon içeriği; muayene bulguları, görüntüleme sonuçları, hastalığın evresi ve hastanın kişisel özelliklerine göre hekim tarafından belirlenir.
- Gerekli durumlarda hastaya uygun enjeksiyon seçilerek ultrason eşliğinde doğru hedefe nokta atışı uygulanabilir. Her hastaya aynı enjeksiyon veya girişim uygulanmaz; en uygun yöntem kişiye özel olarak seçilir.
Egzersiz ve rehabilitasyon
- Ağrı yatıştıkça komşu kasların kuvvet ve dayanıklılığı kademeli artırılır.
- Bölgeye özgü hareket kontrolü ve fonksiyonel yükleme yapılır.
Cerrahi ne zaman gerekir?
İzole bursitte cerrahi çok nadirdir; dirençli olguda asıl gluteal tendon patolojisi veya mekanik neden araştırılır.
Sık Sorulan Sorular
Trokanterik bursit neden tekrarlar?
Bası/yük devam ederse, altta yatan tendon-eklem sorunu düzelmezse veya sistemik hastalık varsa tekrarlayabilir.
Bursadaki sıvı mutlaka boşaltılır mı?
Hayır. Büyük, ağrılı veya tanısal gereklilik olan bursada aspirasyon düşünülür.
Enjeksiyon tedavisi herkese uygulanır mı?
Hayır. Enjeksiyon gereksinimi ve uygulanacak içerik; muayene, görüntüleme bulguları ve hastanın özelliklerine göre hekim tarafından kişiye özel belirlenir.
Bursit enfekte olabilir mi?
Evet. Kızarıklık, sıcaklık, ateş veya cilt yarası hızlı değerlendirme gerektirir.